کلانشهر اهواز و پدیده حاشیه نشینی

حاشیه نشینی در کلانشهر اهواز واژگانی است که به تنهایی قدرت بیان دردها و مشکلات مردمی که صبحشان با دغدغه ناامنی از حضور بزهکاران، نبود بهداشت، بی برقی و بی گازی، کیفیت پایین آب شرب، بوی مشمئزکننده فاضلاب، ترس از سقف های لرزان بالای سر و جولان حیوانات وحشی شب می شود، را ندارد.

از رویی دیگر کلانشهر اهواز دومین شهر کشور پس از مشهد به لحاظ وسعت و جمعیت حاشیه نشینی محسوب می شود، به طوری که ۳۰تا ۳۵درصد از جمعیت این شهر در مناطقی که تعریف حاشیه بر آنها اطلاق می شود، سکونت دارند.

علی حسین حسین زاده معاون سیاسی اجتماعی استانداری خوزستان درخصوص حاشیه نشینی می گوید: بر اساس گزارش های ارایه شده به شورای اجتماعی کشور جمعیت حاشیه نشین در استان خوزستان ۷۷۰ و در اهواز بیش از ۴۵۰ هزار نفر است که از مشکلات بسیاری رنج می برند و گزارش مشکلات آن ها به مرکز نیز داده شد است.

از آنجایی که حاشیه‌نشینی را می توان جزو اولویت‌های آسیب های اجتماعی برشمرد، در حوزه حاشیه‌نشینی از طرف قوه قضائیه و سازمان ثبت و اسناد نیز کارهای صورت گرفته که باعث شد محدودیت‌های زیادی در حوزه تصرف اراضی شهری و یا تخریب اراضی ایجاد شود و پرونده‌ها در سال ۹۵ در این رابطه کاهش پیدا کند که این موضوع به صورت جدی جلوگیری از حاشیه‌نشینی را به دنبال داشت.

در سال ۹۶ اعتبارات لازم در حوزه وزارت راه و شهرسازی برای مناطق حاشیه‌نشینی مورد توجه قرار گرفته است و تا حدود ۳۰۰ درصد فعالیت‌های بهسازی و احیای مناطق حاشیه‌ای افزایش داشت که این آمار قابل توجهی است. و البته در استان خوزستان هنوز این بحث حاشیه نشینی درگیر یک بام دو هوای سیاسیون است و این مسئولین به جای اینکه مناطق مذکور را از لحاظ بودجه و … مستقل کنند تنها به بازدیدهای نمایشی و تبلیغات رسانه ای می پردازند.

عمده مشکلات در حاشیه نشینی

محمد صفری فرمانده انتظامی اهواز در این رابطه می گوید: توزیع نیرو در مناطق حاشیه همیشه یکی از دغدغه های ما بوده است.

این مسئول انتظامی اظهار داشت: تنوع و تضاد قومیتی، روابط و مراودات غیرقانونی و برون مرزی را از دیگر مشکلات اهواز دانست و اظهار کرد: دلیل تضاد و نابرابری اجتماعی در اهواز این است که در این کلانشهر حداقل و حداکثر درآمد را شاهد هستیم و این اختلاف آنقدر بارز و روشن است که موجب تضاد شدید و عدم همدلی شده است.

صفری با بیان اینکه تنوع و تضاد قومیتی در این کلانشهر نیز باعث درگیری های زیادی در این شهر شده تصریح کرد: وجود فقر، بیکاری و کاهش سن مجرمان به عنوان عوامل حوادث، از حوزه کاری نیروی انتظامی خارج است و باید دستگاه‌های فرهنگی به آن ورود کنند.

وعده های پوچ مرکز نشینان

این در حالی است که وزیر کشور در اردیبهشت سال ۹۶ اظهار داشت: طرح جامع ساماندهی سکونت‌گاهی غیررسمی مصوب شده و به صورت پایلود این طرح سه استان سیستان و بلوچستان، خراسان رضوی و خوزستان اجرا می شود.

وزیر کشور تصریح کرد: امیدوارم ظرف سه ماه بعد که جهت ارزیابی پیشرفت اجرای این طرح جامع به خوزستان سفر می‌کنم حرکت‌ها آغاز شده باشد و مسیر خوبی را نیز طی کرده باشیم تا پایان امسال که گزارش آن را خدمت مقام معظم رهبری ارایه می‌دهیم، مایه خرسندی رهبر انقلاب شود.

در حالی امروز بیش از ۶ ماه از وعده وزیر می‌گذرد که گزارشی از تحقق طرح جامع ساماندهی سکونت‌گاهی غیررسمی در خوزستان و اهواز وجود ندارد و حاشیه‌ها هر روز پررنگ‌تر از متن می‌شوند.

با توجه به همه مشکلات ذکر شده نمایندگان مردم در مجلس شورای اسلامی نیز کم کاری کرده و برای این قصه تلخ حاشیه نشینی وزیر کشور را مورد سوال قرار نداده اند یا اگر هم تذکر و … بوده بصورت گذرا و سطحی عنوان شده است.

راهکار چیست؟

برای برطف کردن هر مشکلی باید در وهله اول مشکل به خوبی و به صورت کامل شناسایی و مطالعه شود و در وهله دوم دلیل یا دلایل شکل‌گیری آن بررسی و آسیب‌شناسی شود.

راه حل نهایی و نسخه موثر در برطرف کردن مشکل حاشیه‌نشینی در شهر اهواز توجه به دلایل اصلی شکل‌گیری این پدیده در شهر اهواز است که باید ابتدا برای برطرف کردن یا کم اثر کردن آنها تلاش کرد و در ادامه به تقویت و کارآمد کردن و چابک‌سازی مدیریت شهری جهت مقابله و برخورد مناسب و بهینه و کارساز مبادرت کرد. ایجاد توسعه پایدار در مناطق محروم و ممانعت از خالی شدن روستاها و مهاجرت به اهواز، تدوین برنامه جامع شهری با اولویت دهی به مناطق محروم، سالم سازی فرهنگی، بهداشتی و امنیتی این مناطق با راه اندازی مراکز فرهنگی و بهداشتی و توزیع عادلانه امکانات شهری ضمن ارتقا وضعیت ساکنین حاشیه ها می تواند جریان زندگی مدنی و سالم را فراهم آورد.

برطرف نمودن مشکلات حاشیه نشینی در اهواز نباید فقط به گردن شهرداری باشد بلکه در خط مقدم نمایندگان مردم با رایزنی و لابی در مجلس و وزارت کشور طرحی را به تصویب برسانند که یا بودجه عمران، فرهنگی و… حاشیه شهر اهواز را بر شهرداری های چند کلانشهر تقسیم شود و از این محل دریافت کنند، یا بودجه ای جداگانه از سوی دولت تصویب شود که به این مناطق اختصاص داده شود. زیرا شهر اهواز خود دارای مشکلات زیرساختی بسیار در تمام حوزه هاست و نباید به اسم کمک به حاشیه از عوارض پرداختی مردم در داخل شهر به مناطق حاشیه برده شود. در صورتی که می توان با کمی تلاش این نمایندگان و تصویب یک منطقه شهرداری، مردم حاشیه شهر اهواز را برای همیشه از این بودجه های قطره چکانی و … راحت ساخت.